Գիտական աշխատանք
Վաչագան Խալաթյանի գիտական և ուսումնամեթոդական գործունեության առանցքը սուրդոմանկավարժությունն է՝ լսողության խանգարումներ ունեցող երեխաների խոսքի զարգացումն ու հաղորդակցման մատչելի միջոցների ստեղծումը։ Այս հիմնախնդիրների լուծմանը միտված նրա գործունեությունը ներառում է գիտական հետազոտությունների, գործնական մանկավարժության և որակյալ մասնագետների պատրաստման համալիր գործընթաց։
Գիտական աստիճան և ակադեմիական գործունեություն
Դպրոցում աշխատելուն զուգահեռ Խալաթյանը զբաղվել է ուսումնամեթոդական և գիտահետազոտական աշխատանքով։ 1983 թվականին Մոսկվայում պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն և ստացել մանկավարժական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1983 թվականից դասավանդել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի արատաբանության բաժնում, իսկ 1998 թվականին նրա նախաձեռնությամբ համալսարանում բացվել է սուրդոմանկավարժների պատրաստման բաժին։
Հիմնական գիտամանկավարժական ներդրումը
- Մատնախոսության հայկական այբուբեն. 1961 թվականին ստեղծել է մատնախոսության այբուբենի հայկական տարբերակը՝ նպաստելով հայերեն հաղորդակցման և ուսուցման համակարգի ձևավորմանը։
- Լսողության զարգացման մեթոդաբանություն. մշակել և կիրառել է մոտեցումներ, որոնք համադրել են մնացորդային լսողության զարգացումը, շուրթերից ընթերցումը, մատնախոսությունը և գրավոր լեզուն։
- Հատուկ կրթության կազմակերպում. մասնակցել է լսողության խնդիրներ ունեցող երեխաների համար կրթական հաստատությունների ստեղծմանը և երկար տարիներ ղեկավարել դրանց մանկավարժական աշխատանքը։
- Մասնագետների պատրաստում. դասավանդել է ապագա արատաբաններին ու սուրդոմանկավարժներին, կազմակերպել դասընթացներ սկսնակ մանկավարժների համար և նպաստել ոլորտի կրթական ծրագրերի զարգացմանը։
Հետազոտությունների հիմնական թեմաները
- խուլ և թույլ լսող երեխաների ուշադրության ու խոսքի զարգացման առանձնահատկությունները,
- լսողության ստուգման և մնացորդային լսողության կիրառման մեթոդները,
- գրաճանաչության ուսուցումը հատուկ դպրոցում,
- մատնախոսության, ժեստերի լեզվի և շուրթերից ընթերցման դերը,
- հատուկ դպրոցների կազմակերպումը և ներառական ու համատեղ ուսուցման խնդիրները,
- լսողության խանգարում ունեցող երեխաների կրթության միջազգային փորձը։
Գիտաժողովներ և հոդվածներ
Խալաթյանը հեղինակել է ավելի քան երկու տասնյակ գիտամանկավարժական և մեթոդական հոդվածներ։ Նա պարբերաբար մասնակցել է հանրապետական, համամիութենական ու միջազգային գիտաժողովների՝ հանդես գալով հատուկ կրթության, սուրդոմանկավարժության և լսողության խանգարումներ ունեցող երեխաների ուսուցման հիմնախնդիրներին նվիրված զեկուցումներով։
Հիմնական աշխատություններ և ձեռնարկներ
- «Հայկական մատնախոսության այբուբեն» — «Դեֆեկտոլոգիա» ամսագիր, 1973 թ., № 4, էջ 56–58,
- «Ժեստերի լեզվի համառոտ բառարան» — ձեռնարկ, 2001 թ.,
- «Հատուկ մանկավարժության բառարան» — ձեռնարկ, 2001 թ.,
- «Խոսող ձեռքեր»․ Հայկական ժեստերի լեզվի բառարան — ուսումնաօժանդակ ձեռնարկ, 2004 թ.։