Կենսագրություն
Վաչագան Գևորգի Խալաթյանը (11 մայիսի 1932 — 22 հուլիսի 2004) հայ մանկավարժ, արատաբան և սուրդոմանկավարժ էր, մանկավարժական գիտությունների թեկնածու։ Նրա գործունեությունը նշանակալի դեր է ունեցել Հայաստանում լսողության խանգարումներ ունեցող երեխաների կրթության և հաղորդակցման համակարգի զարգացման մեջ։
Մանկություն և կրթություն
Ծնվել է Լոռու մարզի Ուռուտ գյուղում։ Գյուղի ութամյա դպրոցն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Ստեփանավանի միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտել է 1949–1950 ուսումնական տարում։ Նույն տարում ընդունվել է Երևանի Վ. Բրյուսովի անվան օտար լեզուների պետական մանկավարժական ինստիտուտի ֆրանսիական ֆակուլտետը։ 1954 թվականին ավարտել է ինստիտուտը և զորակոչվել զինվորական ծառայության։
Մասնագիտական ուղու սկիզբ
1958 թվականին զորացրվելուց հետո աշխատանքի է անցել Երևանի խուլ երեխաների գիշերօթիկ դպրոցում՝ նախ որպես դաստիարակ, ապա՝ հայոց լեզվի ուսուցիչ և լսողական կաբինետի վարիչ։ Աշխատանքին զուգահեռ՝ 1959–1961 թվականներին սովորել և ավարտել է Մոսկվայի մանկավարժական ինստիտուտի դեֆեկտոլոգիայի ֆակուլտետի սուրդոմանկավարժության բաժինը։ Նա բարձրագույն արատաբանական կրթություն ստացած առաջին հայ մանկավարժն էր։
Կրթական համակարգի կազմակերպում
1967 թվականին Խալաթյանի նախաձեռնությամբ և ակտիվ մասնակցությամբ հիմնադրվել են Երևանի լսողության խնդիրներ ունեցող երեխաների գիշերօթիկ դպրոցն ու մանկապարտեզը։ Ավելի քան երկու տասնամյակ նրա ղեկավարած հաստատությունում զարգացվել է մնացորդային լսողության կիրառումը, իսկ հաղորդակցման ուսուցումը համադրել է մատնախոսությունը, շուրթերից ընթերցումը և գրավոր լեզուն։ Դպրոցում կազմակերպվել է նաև մասնագիտական ուսուցում՝ փայտագործության, կոշիկի նորոգման և կարի ուղղություններով։
Բարձրագույն կրթություն և մասնագետների պատրաստում
1983 թվականին Մոսկվայում պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն և ստացել մանկավարժական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ Նույն թվականից դասավանդել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի դեֆեկտոլոգիայի բաժնում։ Նրա նախաձեռնությամբ 1998 թվականին համալսարանում բացվել է սուրդոմանկավարժների պատրաստման բաժին։
Ժառանգություն
1961 թվականին ստեղծել է մատնախոսության այբուբենի հայկական տարբերակը։ Հեղինակել է գիտամանկավարժական հոդվածներ, ուսումնական ձեռնարկներ և ժեստերի լեզվի բառարաններ, մասնակցել է հանրապետական, համամիութենական ու միջազգային գիտաժողովների։ Մահացել է 2004 թվականի հուլիսի 22-ին Երևանում։